จุดเริ่มต้นของความยิ่งใหญ่: เมื่อรัฐบาลจีนเลือก BYD เป็นหมากตัวสำคัญ
ความสำเร็จของ BYD ในฐานะยักษ์ใหญ่แห่งอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าไม่ได้เกิดขึ้นจากความบังเอิญ แต่เป็นผลมาจากการวางหมากเชิงยุทธศาสตร์ของรัฐบาลจีนที่ต้องการสร้างเครื่องมือเพื่อครองความเป็นหนึ่งในตลาด EV โลก ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เราได้เห็น BYD บุกตลาดต่างประเทศอย่างรุนแรง ไม่ว่าจะเป็นบราซิลที่ครองส่วนแบ่งตลาดถึง 72% หรือในประเทศไทยที่สามารถชิงส่วนแบ่งการตลาดไปได้ถึง 40% ภายในเวลาเพียง 18 เดือน ส่งผลกระทบโดยตรงต่อแบรนด์รถยนต์ดั้งเดิมจากญี่ปุ่นและยุโรป จนบางค่ายต้องลดกำลังการผลิตหรือเผชิญกับผลประกอบการที่ขาดทุนย่อยยับ
อาวุธลับและการโกงข้อสอบในเกมธุรกิจ
เหตุผลหลักที่ทำให้ BYD สามารถเอาชนะคู่แข่งทั่วโลกได้คือกลยุทธ์การขายรถในราคาที่ต่ำกว่าต้นทุน ซึ่งเป็นสิ่งที่บริษัทรถยนต์ทั่วไปทำไม่ได้ แต่ BYD ทำได้เพราะได้รับการสนับสนุนอย่างมหาศาลจากรัฐบาลจีน ทั้งในรูปแบบของการจัดสรรที่ดินราคาถูก เงินกู้ดอกเบี้ย 0% สิทธิประโยชน์ทางภาษีสำหรับการวิจัยและพัฒนา รวมถึงเงินอุดหนุนโดยตรงให้กับผู้ซื้อรถยนต์ ซึ่งมีการประเมินว่าในช่วงปี 2015-2020 BYD ได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐบาลไปสูงถึง 4,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สิ่งเหล่านี้เปรียบเสมือนการเล่นเกมในกติกาที่แตกต่างจากคู่แข่งรายอื่นอย่างสิ้นเชิง
3 กลยุทธ์หลักที่สร้างอาณาจักร BYD
นอกจากแรงหนุนจากภาครัฐ ความเก่งกาจของหวังชวนฝู ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จยังมีกลยุทธ์สำคัญ 3 ประการคือ 1. การไม่พึ่งพาใครด้วยการผลิตชิ้นส่วนเองทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นเซมิคอนดักเตอร์ มอเตอร์ หรือซอฟต์แวร์ ทำให้บริษัทสามารถรอดพ้นจากวิกฤตชิปขาดแคลนและควบคุมต้นทุนได้ดีเยี่ยม 2. กลยุทธ์ความกลางด้วยการผลิตรถยนต์ประเภท Hybrid (PHEV) ซึ่งตอบโจทย์การใช้งานในจีนที่โครงสร้างพื้นฐานสถานีชาร์จยังไม่ครอบคลุมทั่วถึง และ 3. การพัฒนา Blade Battery ที่ใช้ลิเธียมไอออนฟอสเฟต (LFP) ซึ่งปลอดภัยกว่าและต้นทุนต่ำกว่าเทคโนโลยีในขณะนั้น
เมื่อน้ำลดตอผุด: วิกฤตหนี้สินและอนาคตที่เปลี่ยนไป
ปัจจุบันสถานการณ์เริ่มเปลี่ยนไป เมื่อรัฐบาลจีนเริ่มถอนการสนับสนุนและปิดก๊อกเงินอุดหนุน เนื่องจากอุตสาหกรรม EV จีนมีความพร้อมและแข็งแกร่งเพียงพอแล้ว ทำให้เกิดคำถามถึงความอยู่รอดของ BYD เมื่อไร้เงาความช่วยเหลือ ข้อมูลจาก GMT Research ระบุว่า BYD อาจมีหนี้สินสูงกว่าที่ประกาศไว้ถึง 8 เท่า โดยเกิดจากการดึงเวลาจ่ายเงิน Supplier นานถึง 9 เดือน รวมถึงประเด็นการพบรถยนต์ป้ายแดงจำนวนมากที่ถูกจอดทิ้งไว้ในสุสานรถยนต์ ซึ่งตั้งข้อสงสัยว่าเป็นการปั่นตัวเลขยอดขายในแต่ละปีหรือไม่
ใครจะเป็น Next BYD?
สิ่งที่นักลงทุนควรมองหาไม่ใช่แค่ความสำเร็จในอดีต แต่คือการอ่านหมากเกมของรัฐบาลจีนผ่านแผนพัฒนาเศรษฐกิจ 5 ปี ฉบับที่ 15 ของจีน ซึ่งระบุชัดเจนถึงอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ที่รัฐบาลเตรียมจะสนับสนุนในอนาคต การเข้าใจแผนเหล่านี้จะช่วยให้เราเห็นทิศทางว่าใครจะเป็นผู้เล่นรายต่อไปที่รัฐบาลจะหยิบยื่นโอกาสให้ เพื่อก้าวขึ้นมาเป็นหมากตัวสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจจีนสู่เวทีโลกในระยะยาว
ที่มา : youtube channel Sai_MoneyMonster
