วิกฤตการณ์คนรุ่นใหม่ตกงาน: ส่องสถานการณ์ตลาดแรงงานไทยและทั่วโลกที่กำลังสั่นคลอน

วิกฤตการณ์คนรุ่นใหม่ตกงาน: เจาะลึกตลาดแรงงานทั่วโลกที่กำลังเผชิญความท้าทาย

ในยุคสมัยที่หลายคนมองว่าการหางานเป็นเรื่องยากลำบาก นี่ไม่ใช่เพียงปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่กำลังถาโถมเข้าสู่คนรุ่นใหม่ทั่วโลก โดยจากข้อมูลล่าสุดพบว่ามีเยาวชนที่กำลังเผชิญกับสภาวะว่างงานสูงถึง 67 ล้านคนทั่วโลก ซึ่งนับเป็นตัวเลขที่น่าตกใจและสะท้อนให้เห็นถึงความเปราะบางของระบบเศรษฐกิจในปัจจุบัน

หากพิจารณาถึงกลุ่มคนที่มีอายุระหว่าง 20-24 ปี ซึ่งถือว่าเป็นกลุ่ม First Jobber หรือผู้ที่เพิ่งเริ่มก้าวเข้าสู่ตลาดแรงงาน จะพบว่ากลุ่มนี้ได้รับผลกระทบหนักที่สุด ท่ามกลางเศรษฐกิจโลกที่เติบโตช้าลง รวมถึงความตึงเครียดด้านภูมิรัฐศาสตร์ที่ส่งผลโดยตรงต่อการสร้างงานใหม่ที่น้อยลงอย่างเห็นได้ชัด

ปัญหาที่ซ้ำเติมสถานการณ์นี้คือการเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์หรือ AI ที่เข้ามาเปลี่ยนรูปแบบการทำงานไปอย่างสิ้นเชิง AI ไม่เพียงแค่กดดันตลาดแรงงานในปัจจุบัน แต่ยังถูกมองว่าเป็นตัวแปรสำคัญที่อาจทำให้งานหลายตำแหน่งหายไปในอนาคต ทำให้คนรุ่นใหม่ต้องปรับตัวและมองหาทักษะใหม่ๆ เพื่อความอยู่รอดในระยะยาว

ภาครัฐไม่ใช่ประตูที่เปิดกว้างอีกต่อไป: การปรับลดอัตรากำลังคนครั้งใหญ่

แต่เดิมนั้น หลายคนมักมองว่าการทำงานในหน่วยงานภาครัฐคือคำตอบของความมั่นคงในชีวิต แต่สถานการณ์ล่าสุดได้พิสูจน์แล้วว่าความคิดนี้อาจจะไม่เป็นจริงเสมอไป ประตูของราชการเริ่มบีบแคบลงด้วยการปรับลดอัตรากำลังคนอย่างต่อเนื่อง เพื่อมุ่งเน้นการใช้จ่ายงบประมาณให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด

โดยเฉพาะหน่วยงานที่ไม่มีงบเบิกจ่ายตั้งแต่ช่วงวันที่ 1 ตุลาคม 2567 อาจมีการพิจารณายุบหน่วยงาน หรือยกเลิกการรับพนักงานใหม่ในบางอัตรา โดยเฉพาะตำแหน่งงานด้านสื่อสาร บรรณารักษ์ ช่างภาพ หรือผู้ประกาศข่าว ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าแม้แต่หน่วยงานที่เคยถูกมองว่ามีความมั่นคงสูง ก็ยังต้องปรับตัวตามสภาวะเศรษฐกิจและเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไป

การเปลี่ยนแปลงนี้ยังต่อเนื่องไปจนถึงปีงบประมาณถัดไป โดยมีแนวโน้มว่าการรับพนักงานจะมีการตรวจสอบและคัดกรองอย่างถี่ถ้วนมากขึ้น สิ่งนี้เป็นสัญญาณเตือนสำหรับคนรุ่นใหม่ที่วางแผนจะสอบเข้าบรรจุรับราชการว่า อาจจะต้องมองหาทางเลือกอื่นเพื่อสร้างความมั่นคงให้กับชีวิตตนเองแทนการยึดติดกับภาพจำเดิมๆ

สถานการณ์ตลาดแรงงานไทย: อัตราว่างงานพุ่งสูงขึ้นในไตรมาสแรก

สำหรับประเทศไทย ข้อมูลจากสำนักงานสภาพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ระบุว่าในไตรมาสแรกของปี 2569 อัตราว่างงานของคนไทยปรับตัวสูงขึ้นเป็น 0.91% จากเดิม 0.7% ในไตรมาสก่อนหน้า ซึ่งถือเป็นสัญญาณที่น่ากังวล โดยมีจำนวนผู้ว่างงานเฉลี่ยสูงถึง 382,800 คน เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในระยะเวลาเพียงสามเดือน

นอกจากนี้ จำนวนผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมยังลดลงเป็นครั้งแรกในรอบ 20 ปี ซึ่งถือเป็นดัชนีชี้วัดสำคัญที่สะท้อนว่าตลาดแรงงานไทยกำลังเผชิญกับภาวะชะลอตัว โดยเฉพาะผู้ประกันตนมาตรา 33 ที่มียอดผู้ว่างงานเพิ่มขึ้นจนสูงถึง 2% ซึ่งเป็นระดับที่สูงสุดในรอบ 3 ไตรมาส

จังหวัดที่พบอัตราว่างงานสูงสุด ได้แก่ นราธิวาสและสุโขทัย ซึ่งมีอัตราว่างงานอยู่ที่ 2.52% ตามด้วยปทุมธานี หนองบัวลำภู และบุรีรัมย์ ซึ่งตัวเลขเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าปัญหาว่างงานไม่ได้จำกัดอยู่เพียงพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง แต่กระจายตัวไปตามสภาพเศรษฐกิจของแต่ละภูมิภาค โดยเฉพาะจังหวัดที่พึ่งพาการเกษตรหรืองานตามฤดูกาล

ปัญหางานไม่ตรงคน คนไม่ตรงงาน: อุปสรรคของเด็กจบใหม่

หนึ่งในประเด็นที่น่าสนใจคือ แม้จะมีตัวเลขผู้จบปริญญาตรีว่างงานสูงถึงกว่า 116,000 คน แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าการเรียนสูงไม่คุ้มค่า สิ่งที่สะท้อนออกมาคือปัญหาทักษะที่ไม่ตรงกับความต้องการของตลาดงาน (Skill Mismatch) ตลาดแรงงานยุคใหม่ต้องการทักษะด้านดิจิทัล ภาษา การวิเคราะห์ข้อมูล และการขาย แต่บัณฑิตจบใหม่หลายคนยังขาดประสบการณ์การทำงานจริงและการจัดการปฏิสัมพันธ์กับคน

ผู้ที่จบใหม่มักประสบปัญหาในการเรียกเงินเดือนที่สูงขึ้นสวนทางกับประสบการณ์ที่น้อย ซึ่งในสภาวะเศรษฐกิจที่บีบคั้น นายจ้างเองก็มักจะเลือกจ้างแรงงานที่สามารถทำงานได้ทันที ทำให้เด็กจบใหม่ต้องเผชิญกับทางเลือกที่ยากลำบาก ไม่ว่าจะเป็นการไปรับจ้างงานนอกระบบที่ไม่มีสวัสดิการ หรือการยอมทำงานที่ต่ำกว่าคุณวุฒิเพื่อให้มีรายได้จุนเจือชีวิต

นอกจากนี้ การที่โรงงานหรือบริษัทหลายแห่งปิดตัวลงอย่างต่อเนื่อง ไม่เพียงแค่ทำให้แรงงานจำนวนมากตกงาน แต่ยังส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ไปยังเศรษฐกิจรอบข้าง ทั้งร้านค้า หอพัก และบริการอื่นๆ ซึ่งทำให้ภาพรวมของการจ้างงานในประเทศดูหดตัวลงไปอีก

ความหวังและการปรับตัวในโลกที่ไร้ความแน่นอน

ท่ามกลางความท้าทายเหล่านี้ การพึ่งพาเพียงงานประจำเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพออีกต่อไป การมองหาช่องทางสร้างรายได้หลายทาง (Multiple Income Streams) และการพัฒนาทักษะเฉพาะทางที่ AI ไม่สามารถทำแทนได้ เช่น ทักษะด้านวิทยาศาสตร์ วิศวกรรม การดูแลสุขภาพ และเทคโนโลยีสารสนเทศ ยังคงเป็นโอกาสที่ขยายตัวได้ในหลายประเทศ

สิ่งสำคัญที่สุดคือการที่คนรุ่นใหม่ต้องตระหนักถึงความเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง และปรับทัศนคติต่อการทำงาน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของสวัสดิการที่อาจมีความสำคัญมากกว่าตัวเลขเงินเดือนในระยะเริ่มต้น หรือการสร้างเครือข่ายความสัมพันธ์ที่จะช่วยเปิดโอกาสใหม่ๆ ในอนาคต การเตรียมตัวรับมือกับความผันผวนของเศรษฐกิจโลกคือทักษะที่จำเป็นที่สุดสำหรับทุกคนในยุคนี้

สุดท้ายแล้ว แม้ตลาดแรงงานจะเต็มไปด้วยอุปสรรค แต่ความพยายามในการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องยังคงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้ผ่านพ้นวิกฤตนี้ไปได้ ไม่ว่าจะเป็นคนรุ่นใหม่ที่เพิ่งจบการศึกษา หรือคนวัยทำงานที่กำลังมองหาความมั่นคงในหน้าที่การงาน การเรียนรู้ที่จะปรับตัวและรู้จักตลาดงานให้ดีขึ้น คือหัวใจสำคัญที่จะทำให้เรายืนหยัดอยู่ได้ในโลกแห่งการเปลี่ยนแปลงนี้

ที่มา : youtube channel ข่าวเวิร์คพอยท์ 23